Doğalgaza geçişte binalarda yapılması gerekenler nelerdir?
- Doğalgaz Kullanılacak Alanda Teknik Inceleme: Sistemin kurulacağı yerde
ısı ihtiyacı, cihaz seçimi, havalandırma sisteminin belirlenmesi, baca uygunluğu
gibi dönüşümle alakalı teknik konularda inceleme yapılır.
- Kalorifer Kazanlarında Dönüşüm: Mevcut (kömür - fuel oil) kazanlar
inceletilerek bu kazanlarda dönüşüm yapılabileceği gibi, yeni doğalgazlı kazanda
monte ettirilebilir. Isı kapasitesi ve mevcut radyatörlerler de göz önünde
bulundurulmalıdır.
- Baca Dönüşümü: Diğer yakıtların kullanıldığı binalarda bacalar geniş
olduğundan, doğalgaza geçişte baca kesitlerinin daraltılması gerekmektedir.
Çünkü bacanın eski haliyle kullanılması bacada yoğuşmaya neden olur. Bu durum
bacada hasarlara ve kazan borularında çürümeye yol açar.
Kullanım Alanları
Merkezi Isıtma Amaçlı Kullanım
Merkezi sistem birden fazla bağımsız bölümün bir kazan dairesinden
ısıtılmasıdır.
Genellikle 12 veya daha fazla bağımsız bölüm içeren binalarda ilk yatırım
maliyeti ve tesisatın işletme şartları açısından tavsiye edilir.
Doğalgaz kullanımında merkezi ısıtma kalorifer kazanı, brülör, otomatik kontrol
sistemi, sirkülasyon pompası, emniyet donanımları,vana, pompa, doğalgaz sayacı,
izolasyon, borulama, baca, tesisat armatürleri, gibi temel unsurlardan oluşan
bir sistemdir.
Doğalgaz yakıldığında duman gazları ile
birlikte su buharı ortaya çıkmaktadır. Duman gazlarındaki su buharının kazan
içinde yoğuşması kazanın ömrünü kısaltan en önemli faktördür. Yoğuşan su buharı
asidiktir ve metal malzemede tahribata neden olur. Bu nedenle merkezi ısıtma
sistemlerinde kullanılan kazanlarda yoğuşma kontrol altına alınmalıdır. Bu ise
otomatik kontrol vasıtasıyla dönüş suyunun kontrolü ile gerçekleşir.
Ilk yatırım ve işletme maliyeti düşüktür. Özellikle otomatik kontrol ilavesi ile
sistem daha kontrollü hale geldiği için işletme maliyeti daha da düşecektir.
Ayrıca ısınma tek noktadan olduğu için daha emniyetlidir.
Merkezi ısıtma sisteminin ana elemanları kazan ve brülörlerdir.
Çelik kazanlar
Çelik esnek bir malzeme olduğu için ısı tekniğinde en uygun malzeme olarak
bilinmektedir. Yüksek ısıl gerilimlere dayandığından çatlama riski yoktur. Çelik
kazanların uluslararası standartlara uygunluk şartı aranmalı, doğalgaza uygun
dizayn edilmiş olmalıdır. Fiyatları diğer seçeneklere göre ucuz, tamiratı daha
kolay ve kireçlenme riski düşüktür.
Blok olarak üretildikleri için nakliyeleri, dar yere sokulmaları dökme dilimli
kazanlar gibi kolay değildir.
Çelik kazanlar TSE 497, TSE 4040, TSE 4041(ısıl verim, kapasite)satandartlarına
uygun olmalıdır.
Döküm kazanlar
Çelik kazanın kazan dairesine taşınamadığı durumlarda dilimler halinde döküm
kazan kullanılabilir. Dilimlerin montajı mutlaka uzman kişilerce yapılmalıdır.
Ömürleri uzundur, pahalıdırlar, kullanımdan kaynaklanan döküm çatlakları tamir
edilemeyeceğinden dilim değişimi gerekir, dilim ilavesi ile kapasite artırımı
mümkündür. Döküm gevrek bir malzeme olduğundan uygun olmayan kullanım ve işletme
koşullarında çatlama riski vardır.
Döküm kazanların ithal edildiğinde, DIN 1691 ve 4702 normuna yerli kazanlarında
TSE 430 , 4040, 4041 (ısıl verim) satndartına uygun olması gerekir.
Yoğuşmalı kazanlar
Duman gazlarında bulunan su buharının kazan içerisinde yoğuşması kazan ömrünü
olumsuz etkilediğinden engellenmek istenir. Bu nedenle su buharı duman gazı ile
birlikte bacadan atmosfere atılır.
Ancak bu su buharı bir enerji taşımaktadır ve klasik tip sıcak su kazanlarında
bu enerjiden faydalanmak mümkün değildir.
Günümüzde bu enerjiden de faydalanmanın yolları bulunmuştur. Yoğuşmalı kazanlar
duman gazında bulunan su buharını yoğunlaştırarak ve baca gazı sıcaklığını
düşürerek ilave enerji kazanır.
Yoğuşmalı kazanlarda baca gazındaki su buharının yoğuşturulması için gazların
temas ettikleri yüzeylerin sıcaklıkları baca gazı yoğuşma sıcaklığı değerinin
altında olmalıdır. Aksi halde bir yoğuşma olmaz. O halde yoğuşmalı kazanların
etkin bir şekilde kullanılması için, sistem su sıcaklıkları yoğuşma
sıcaklıklarının altında olmalıdır.
Doğalgazda kullanılan brülörler de şu şekilde sınıflandırılır.
Üflemeli Brülörler
Dökme dilimli kazanlarda dilim ilavesiyle kapasite yükseltilmesinde brülör
değişimi gerekmeyebilir. Bu tip brülörlerde yanma havası bir fan vasıtasıyla
alınır. Üflemeli brülörlü kazanlarda brülör değişimi vasıtasıyla yakıt tipi
rahatlıkla değiştirilebilmektedir. Merkezi kazan sistemlerinde mutlaka 2 - 3
kademeli ve modülasyonlu brülörler tercih edilmelidir. Tek kademeli brülörler
daha küçük kapasitelerde (örneğin 70 kw altında)tercih edilebilir.
Havalandırmanın rahat olmadığı kazan dairelerinde tercih edilmelidir,
gürültüleri fazladır, hareketli parçaları olduğundan arıza ihtimali daha
fazladır, bağlandığı kazandan söküldüğünde kazandan başka bir yakıt yakabilir.
Atmosferik Brülörler
Yakma sistemi evlerimizde sofbenin aynısıdır, gürültü yok denecek kadar
azdır, bu tip brülörler doğalgaz ve LPG yakarlar, kazan dairesi
havalandırmasının iyi olması gerekir, baca bağlantısının rahat olması gerekir,
arıza ihtimali yok gibidir.
Alevsiz Brülörler
Seramik fiber yanma kafası dolayısıyla alevsiz yanma teknolojisine sahip bir
brülördür. Yalnızca kendisine özel kazanlarda kullanılabilir. Özel bir
brülördür.
Çift Yakıtlı Brülörler
Hem fuel oil hem de gaz yakabilen brülörler olup, gazın kesilmesi halinde
fuel oil ile çalışma imkanı sağlar. Kesintisiz çalışmak zorunda olan endüstriyel
tesislerde tercih edilirler.
Kişilerin ısıtma cihazlarını yaşadıkları mahalde kendi konfor ve istekleri
doğrultusunda kullanarak ısınma şeklidir.
Bireysel ısıtmada genel olark ilk yatırım maliyeti merkezi sisteme göre daha
yüksek olmasının yanısıra işletme maliyeti de, cihazların ulaştığı verim
değerlerinin düşük olması nedeniyle daha yüksektir.
Tercih edilmesinin başlıca nedeni yakıt ücretlerinin kişiye özel olarak
ödenmesidir.
Her dairenin bağımsız ısıtılması anlamına gelen bireysel kullanıma yönelik ısıma
sistemlerini kombiler, kat kaloriferi ve sobalı ısıtma sistemleri ve şömineler
oluşturmaktadır.
Kat Kaloriferleri
Kat kaloriferleri, kazan içindeki suyun istenilen sıcaklıkta
ısıtılması ve bunun bir pompa vasıtasıyla radyatörlerde dolaştırılması ile
mekanınısıtılmasını sağlayan cihazlardır.
Kat kaloriferli sistemlerde kullanılan yakma sistemi, Kat Kalorifer kazanı,
Çelik Kazan, Çelik Dumanlı Borulu Kazan, Döküm Kazan olarak sınıflandırılır.
Kat kalorifer kazanları tamamen doğalgaza uygun dizayn edilmiş olabileceği gibi
mevcut mazotlu kat kalorifer kazanlarının doğalgaza dönüşümü de mümkün olabilir.
Kat kaloriferlerinin kazanları hem atmosferik hem de üflemeli brülörlü olabilir.
Boylerli tip cihazlarla sıcak su teminide sağlanabilmektedir.