Doğalgaz nedir?
Fosil yakıtlar grubundan hidrokarbon esaslı
doğalgaz, yer altında gözenekli kayaların boşluklarına
sıkışmış olarak yada petrol yataklarının üzerinde gaz
halinde büyük hacimler şeklinde bulunur.
Doğalgaz; %95 metan, az miktarda da etan,
propan atom, bütan ve karbondioksitten oluşan
renksiz, kokusuz ve havadan hafif bir gazdır.
Doğalgaz kokusuz olduğundan kaçakların
farkedilebilmesi için özel olarak kokulandırılır.
Bu amaçla THT(tetra hidro teofen) ve / veya TBM(tersiyer bütil merkaptan)kullanılır.
Karışımın içinde %95 yada daha yüksek bulunan metan gazının özelliği kimyasal
yapısı en basit ve karbon içeriği en düşük olan hidrokarbon gazı olmasıdır.
Metan molekülü 1 karbon 4 hidrojen atomundan oluşur. Kimyasal yapısının basit
olması nedeniyle yanma işlemi kolaydır ve tam yanma gerçekleşir. Dolaysıyla;
duman, is,kurum,ve kül oluşturmaz. Yanması en kolay ayarlanabilen ve yanma
verimliliği en yüksek olan yakıttır. Bu özelliği kullanım kolaylığı ve ekonomisi
sağlar. Karbon içeriğinin düşük olması nedeniyle atmosferde sera etkisi
oluşturan ve insan sağlığı bakımından zehirleyici olan karbondioksit gazı
emisyonu, katı yakıtlara göre 1/3 ve sıvı yakıtlara göre ½ oranındadır.
Dünya da doğalgaz
Çeşitli kimyasal ürünlerin başlıca hammaddesi olan doğalgaz dünya enerji
tüketiminin önemli bölümünü karşılamaktadır.Doğalgazın geçmişi yüzlerce yıl
öncesine dayanmaktadır. Tarihsel kaynaklar doğalgazın ilk kez M.Ö. 900 lerde Çin
de kullanıldığını göstermektedir. Taşınması, işlenmesi ve stoklanması kolay olan
doğalgaz yaygın kullanımı ise 1790’da Ingiltere de başladı. Boru hattı
taşımacılığıyla birlikte 1920 lerde artan doğalgaz kullanımı 2. Dünya savaşından
sonra daha da gelişti. Doğalgaz enerji üretim sektöründe ilk kez Amerika da
kullanılmaya başladı. 1950li yıllarda doğalgazı dünyada enerji tüketimindeki
oranı %10u geçmiyordu. Günümüzde ise enerji tüketiminin %24ü doğalgazla
karşılanmaktadır. Dünyada bilinen doğalgaz rezervlerinin yaklaşık 70 yıllık ömrü
oluduğu tahmin edilmektedir. Bilinen doğalgaz rezervleri petrol rezervlerine eş
değerdir .
Türkiye'de Doğalgaz
Türkiye’de doğalgazın varlığı 1970 yılında Kırklareli Kurumlar bölgesinde tespit
edilerek, 1976 yılında Pınarhisar Çimento Fabrikası’nda kullanılmaya
başlandı.1975 yılında Mardin Çamurlu sahasında bulunan doğalgaz, 1982 yılında
Mardin Çimento Fabrikası’na verildi.Kaynaklardaki rezervlerin sınırlı olması
tüketimin genişlemesini önledi.
Doğalgazın sanayi ve şehir şebekelerinde kullanımı çalışmalarına, 84/8806 sayılı
Bakanlar Kurulu kararıyla 1984 yılında SSCB ile imzalanan doğalgaz sevkiyatı
anlaşmasının ardından başlandı. Doğalgaz şehiriçi evsel ve ticari olarak ilk kez
1988’de Ankara’da kullanıldı. 1992 yılında Istanbul’da, Bursa’da, Eskişehir’de,
Izmit’te doğalgaz pazarı genişledi.
Türkiye’de tüketime sunulan yıllık doğalgaz miktarı, imzalanan anlaşmalarla 2005
yılında 40 milyar m³; 2010 yılında 55 milyar m³ mertebesine ulaşması
beklenmektedir. Özellikle evsel kullanımda doğalgazın kesilmesi riski yoktur.
Gazın büyük bir kısmı sanayide kullanılmaktadır ve gaz dağıtım firmaları
sanayideki aboneleri ile özel bir sözleşme yaparak olası bir gaz arzı
sıkıntısında sanayiye verdiği gaz miktarını azaltıp bunu konutlara vermektedir.
Böyle bir durum, bugün için çok az bir ihtimaldir,çünkü ülkemizde gaz arzı
talepten fazladır.
Türkiye’de de sınırlı bir miktarda doğalgaz çıkmakta ve kullanıma sunulmaktadır.
Türkiye doğal gazı esas olarak Rusya ve Iran’dan boru hatlarıyla,Cezayir ve
Nijerya’dan sıvılaştırılmış (LNG)olarak deniz yoluyla satın almaktadır. Ayrıca
Azerbaycan ve Türkmenistan ile doğalgaz temini için anlaşmalar yapmıştır.
Türkiye,enerji uzmanları tarafından dünyanın en hızlı gelişen on pazarından biri
olarak gösterilmektedir. Ekonomik büyüme ve sınırlı doğal kaynaklar,ülkemizin
enerji ithali gereksimini arttırmaktadır. Türkiye stratejik konumu gereği
Ortadoğu ve Hazar Denizi doğalgaz üretim alanları ile Avrupa tüketim pazarı
arasında köprüdür.